Voorkom lock-in bij beleggen | Liquiditeitsrisico

Beleggen moet u doen met geld dat u voor een langere tijd kunt missen. Maar stel dat u uw geld toch nodig hebt, kunt u dan altijd uw beleggingen verkopen? Dat verschilt per situatie. In dit artikel gaan wij in op het liquiditeitsrisico bij diverse beleggingen en geven we tips om een lock-in te voorkomen.



Wat is het liquiditeitsrisico


AFMLiquiditeitsrisico is het risico dat je beleggingen niet of nauwelijks verhandeld kunnen worden op de beurs. Je beleggingen zijn dan niet ‘liquide’. Hierdoor kun je je beleggingen (tijdelijk) niet verkopen. Je kan dus niet vrij over je inleg beschikken of je krijgt een slechtere prijs voor je beleggingen als je ze verkoopt.

Bepaalde beleggingen kunt u niet altijd (tegen een aantrekkelijke prijs) verkopen, bijvoorbeeld omdat er niet veel belangstelling voor is, omdat er niet zo vaak in gehandeld wordt of dat u op bepaalde momenten per jaar kunt aan- en verkopen. Dit noemt men het liquiditeitsrisico


Beursgenoteerde beleggingen

Of beursgenoteerde effecten (o.a. aandelen, obligaties en indextrackers) makkelijk te verhandelen zijn kan een grote invloed hebben op het uiteindelijke rendement. Als het lastiger is om in- of uit te stappen, leidt dat namelijk tot een groter verschil tussen koop- en verkoopprijs. Dit is het voornaamste liquiditeitsrisico bij beursgenoteerde effecten. Vuistregel is: hoe kleiner een fonds of de belegging, en hoe minder vaak erin gehandeld wordt, des te groter het liquiditeitsrisico.


Dit risico is vaak lager voor trackers met een groter beheerd vermogen en waarin veel gehandeld wordt. Bij small cap aandelen kan dit bijvoorbeeld eerder een risico vormen. Bij obligaties kan een verlaging van de kredietwaardigheid weer nadelig zijn voor de verhandelbaarheid van het schuldpapier (kredietrisico). De liquiditeit van een obligatie hangt af een aantal factoren, zoals de partij die de lening uitgeeft en de grootte van de emissie.


Niet-beursgenoteerde beleggingen

Veel beleggingsfondsen en beleggingen zijn niet beursgenoteerd, bijvoorbeeld als het eigen producten van een aanbieder betreft. Vaak zijn er beperkingen met betrekking tot het in- en uitstappen. Dit kan eenmaal per dag, week, maand, of zelfs kwartaal zijn. Aan- en verkopen kunnen dan niet direct worden uitgevoerd. Mocht er iets gebeuren en u wilt verkopen, dan zit u vast aan de vaste handelsperioden. 


De verhandelbaarheid van de beleggingen in de portefeuille van een fonds spelen hierin een rol. Deze is beperkt als een fonds bijvoorbeeld belegt in vastgoed, specifieke groene beleggingen, private equity of crowdfunding. Hoe specifieker de belegging, des te beperkter de verhandelbaarheid is. Dit soort beleggingen kunnen niet eenvoudig en snel verkocht worden. Het liquiditeitsrisico hierbij wordt acuut als in een korte tijd veel te koop wordt aangeboden. Aanbieders kunnen dan besluiten om (tijdelijk) geen aandelen in te kopen.  


Op slot

De kans bestaat dat een fonds op slot gaat bij een grote uitstroom, of op last van de toezichthouder. Er mag dan niemand meer in- of uitstappen. Uw geld zit bij zo’n maatregel vast in dat fonds. Recent is dit gebeurd bij Today’s en Finles. Bij beide aanbieders had de AFM twijfels over de waardering van de fondsen en deed ze vervolgens op slot. 


Enkele Britse vastgoedfondsen gingen in 2016 op slot wegens de onrust rond de Brexit en veroorzaakt door een grote uitstroom. De getroffen vermogensbeheerders hadden onvoldoende middelen om de uitstroom uit de fondsen op te vangen, ter bescherming mocht toen tijdelijk niemand meer in- of uitstappen.


Wat kunt u doen?

Voordat u geld steekt in moeilijk te verkopen beleggingen - denk aan vastgoed of groene fondsen - moet u zich afvragen of u kortlopende uitgaven kunt dekken uit bijvoorbeeld spaargeld. Beleggen doet u immers met geld dat u langere tijd kunt missen. Verder moet u er altijd voor zorgen dat u weet waar u in belegt en
 wat de belangrijkste risico’s zijn. Daar hoort ook een inschatting van het liquiditeitsrisico bij. Een belangrijke tip is: door het aanbrengen van een zo breed mogelijke spreiding in uw beleggingen kunt u risico’s verminderen. 


Wij raden u aan in ieder geval de volgende zaken te checken: 


(1) Hoe vaak en wanneer kunt u uitstappen? Direct, elke dag, maand of jaar?


(2) Zijn het specifieke beleggingen? Hoe specifieker de belegging, des te lastiger ze vaak zijn te verhandelen. Denk aan vastgoedprojecten, scheeps-CV’s, microfinancieringen, mkb-financieringen, crowdfunding, private equity, etc. 


(3) Hoe groot is het fonds of de belegging? Vuistregel is: hoe kleiner een fonds of de belegging en hoe minder vaak erin gehandeld wordt, des te groter het liquiditeitsrisico.


(4) Belegt u binnen of buiten AFM-toezicht? Producten buiten AFM-toezicht zijn gericht op professionele beleggers en minder geschikt voor particuliere beleggers. In onze ervaring is dit een categorie waar u extra kritisch op moet zijn, ook m.b.t. het liquiditeitsrisico. 


Besteedt u het beleggen uit? Vraag uw vermogensbeheerder hoe de portefeuille voldoet aan de bovenstaande criteria. Dan weet u waar het risico zit. 

De juiste spreiding aanbrengen in uw portefeuille om uw risico’s te beperken, is niet eenvoudig. Wij kunnen u hierbij helpen met advies op maat en via vermogensbegeleiding


Meer over risico’s bij beleggen

Beleggen gaat ALTIJD gepaard met risico. Lees hieronder meer over wat voor risico’s er bij beleggen zijn.

Risico is terug van weggeweest | Koersrisico

8 procent rendement op een obligatie?! Waar zit uw risico | Kredietrisico

Risico van een stijgende rente | Renterisico

Risico bij beleggen in wereldwijde aandelen | Valutarisico