AFM 'zelf beleggers hebben geen duidelijk doel'

AFM: ‘Zelf beleggers hebben geen duidelijk doel’

De AFM publiceerde op 4 december 2015 de bevindingen van een onderzoek naar het gedrag en de prestaties van zelfstandige beleggers. Een van de, wellicht minder opvallende, conclusies van het onderzoek is dat beleggers zich doorgaans minder rationeel gedragen dan wordt aangenomen. Daarnaast noemt de AFM dat ‘execution only’, of zelf-beleggers, weinig vergelijken. Wij gaan graag in op de belangrijkste bevindingen van het onderzoek.


De belangrijkste bevindingen

Volgens de AFM belegt medio 2015 13% van de Nederlandse huishoudens direct op de beurs, 60% van hen belegt zelf. Veel zelfstandige beleggers overschatten zichzelf en slaan belangrijke basisprincipes over. De theorie is duidelijk: u begint met een goed beleggingsplan, vergelijkt de diverse aanbieders en producten en afhankelijk van uw ervaring neemt u uw beslissingen… Maar de praktijk blijkt anders te zijn, ontdekte de AFM. 


Het blijkt dat zelf-beleggers geen duidelijk geformuleerd beleggingsdoel hebben. Al vroeg haken zij af bij het formuleren waarvoor of wanneer zij vermogen nodig hebben. Veel zelf-beleggers beleggen zonder concreet doel of streefbedrag. 


Verder vindt de AFM het verrassend dat zelf-beleggers regelmatig geen enkele vergelijking maken tussen verschillende vormen van dienstverlening, of beleggingsproducten. Risico’s en kosten spelen slechts een beperkte rol in de besluitvorming. Kiezen doen beleggers te vaak op basis van een reclame. 


De derde constatering is dat beleggers met meer kennis valkuilen niet beter ontwijken. De invloed van kennis en ervaring op het beleggersgedrag is beperkt. Aanbieders moeten verplicht hiernaar infomeren (passendheidstoests), maar de AFM vermoedt dat deze test slechts beperkt effectief is. Het hebben van kennis en ervaring is blijkbaar iets anders dan het toepassen daarvan.


Valkuilen bij zelf beleggen

Gemiddeld genomen presteert de zelfstandige belegger slechter dan een passieve beleggingsstrategie, concludeerden Barber en Odean in 2013. De belangrijkste valkuilen zijn de neiging om te vaak te handelen en onvoldoende spreiding aan te brengen in de portefeuille. Deze bevindingen worden bevestigd door Arvid Hoffmann en Thomas Post van de Universiteit Maastricht. Mindere prestaties komen door te hoge transactiekosten en te weinig diversificatie. Dit wordt versterkt door zelfoverschatting: slechte rendementen schrijven zelfstandige beleggers toe aan externe factoren en goede rendementen aan hun eigen capaciteiten.

De AFM poogt deze valkuilen te duiden. Mensen blijken niet goed te zijn in het inschatten van kansen en risico’s bij hun beleggingsbeslissingen. Overmatig handelen komt volgens de AFM door overoptimisme. De overtuiging in staat te zijn de markt te verslaan zet aan tot actief handelen. Beleggers wanen zich veilig bij een beperkt aantal binnenlandse aandelen of aandelen van bekende bedrijven (home bias). Dit geeft een veilig gevoel, maar de portefeuille is volatiel en slecht gespreid. De AFM vermoedt dat zelfoverschatting ook een rol speelt bij het invullen van de passendheidstoets. Sommige geïnterviewde beleggers gaven toe de test zo ingevuld te hebben dat ze maximale vrijheid hadden. Een waarschuwing wordt vaak genegeerd. 


Een goed begin is het halve werk

Wij zien in de praktijk dat, door gebrek aan kennis, veel consumenten zich laten verleiden door hoge rendementen, of een beslissing maken o.b.v. verkeerde informatie. Het AFM onderzoek onderschrijft dit. Wanneer de resultaten dan tegenvallen zorgt dit voor teleurstelling. Deze teleurstelling kan in veel gevallen worden voorkomen. Een belangrijke, zo niet de belangrijkste stap hiervoor is de voorbereiding. Voor een goede voorbereiding doorloopt u minimaal de volgende stappen:


  • Maak een concreet plan
    In uw plan staat minimaal: (1) een omschreven doel, of het gewenste eindkapitaal, (2) de verwachte beleggingshorizon, oftewel de periode dat u het geld kunt missen en (3) een verwachting van het rendement dat u wenst te behalen en het risico dat u hiervoor kunt accepteren. Er zijn diverse tools die kunnen helpen bij het bepalen van deze parameters. Lees ook onze column op IEXgeld

  • Zelf beleggen of uitbesteden?
    Bepaal wie het beste in staat is om uw plan succesvol uit te voeren. Bent u dit zelf of kunt u het beleggen beter uitbesteden? Lees ook het artikel zelf beleggen of vermogensbeheer.

  • Vergelijk de mogelijkheden
    Zoek naar een geschikte partij voor uw vermogen, hiervoor kunt u op beleggingsmatch eenvoudig ruim 160 brokers en vermogensbeheerders vergelijken. Vergelijk hier de mogelijkheden. 

Met een goede voorbereiding voorkomt u niet alleen onnodige dure fouten, maar zou u ook een realistisch beeld moeten krijgen wat beleggen voor u kan betekenen. Zo kunt u beoordelen of beleggen bij u past en hoe u de kans op het halen van uw financiële doelen vergroot. 


Reacties

  • Renier    05 januari 2016 om 10:57 uur

    Waarom treden AFM en Ombudsman (KiFiD) niet op tegen banken en Brokers die ten onrechte en in strijd met art. 26 ABV lid 1 en 3 een 1e pandrecht eisen op een aandelenportefeuille (zonder opties en effectenkrediet) die volledig eigendom is van de belegger.
    Waarom doen ze dat en welke risico's zijn daarmee gemoeid?

  • Renier    05 januari 2016 om 10:48 uur

    Mij is niets gevraagd. Overigens lijkt mij er voor de AFM wel belangrijker werk aan de winkel dan het beoordelen van beleggers die het zelf willen doen.